Muziek en Radio

De openingstune van Idzerda’s radiozender PCGG, collectie P.Lelieveldt.

In 2003/2004 woonde ik met mijn gezin in South Pasadena (CA, USA). Door felle discussies in het publieke debat over de toekomst van de radio besloot ik met te verdiepen in programmeringsdilemma’s bij klassieke muziekzenders. Ik bezocht de tweede Radio Conference in Madison (Wisconsin) en interviewde Amerikaanse radiomanagers. Ik deed met Jitse van Leeuwen onderzoek naar de toekomstperspectieven voor de zogenaamde ‘autonome vrije radiostations’ in Nederland en publiceerde over de omroeporkesten en het muzikaal erfgoed van de omroep.

Dankzij de digitalisering van de audioarchieven bij Beeld en Geluid, de krantenarchieven en omroepgidsen in Delpher.nl en de digitalisering van omroepmuziek (www.muziekschatten.nl) – openden zich voor het internationaal vergelijkend muziek & radio-onderzoek tal van nieuwe mogelijkheden voor historisch onderzoek naar radioprogrammering, radio-orkesten en luisteraars.

Een fellowship bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid stelde mij in 2017/18 in staat de papieren en audio-archieven te raadplegen en resulteerde in het hoofdstuk ‘Kwaliteit en Verscheidenheid, klassieke muziek, in De Radio, een cultuurgeschiedenis (ed. Huub Wijfjes), Boom Uitgevers, Amsterdam 2019.

Daarnaast verscheen het hoofdstuk: “Een huwelijk van taal en muziek: het artistieke netwerk rondom Van Eyks experimentele hoorspelen bij de NCRV 1955-1992,” in Luisterrijk der Letteren, hoorspel en literatuur in Nederland en Vlaanderen. Lars Bernaerts en Siebe Bluijs (ed), SEL reeks nr.13, Lannoo, Tielt 2019.

Podcasts

Over de geschiedenis van de hoorspelen (en de hoorspelmuziek) maakte ik met Vincent Bijlo en Ger Jochems een aantal podcasts (nr. 48 tot 51) in de serie Hallo Hier Hilversum, tgv het jubileum van 100 jaar radio.
https://www.nporadio1.nl/podcasts/hallo-hier-hilversum

In het programma Focus op NPO Radio 1 van 14 april 2020 vertelde ik over de muziek in hoorspelen uit de jaren veertig en vijftig. Componisten als Anton van der Horst, Else van Epen – De Groot, Jurriaan Andriessen, Jan de Cler en Cor Lemaire kwamen aan bod. Dit interview is – voorzien van foto’s van componisten en partituren – te beluisteren op https://www.muziekschatten.nl/page/89479/opdat-hoorspelmuziek-herleve


Afgerond: Klassieke muziekradio

“Verbosonic Explorations in Dutch Radio Broadcasting, Ab van Eyks’ “workshop” at the NCRV radio in the Netherlands, 1962 -1974,” Congres Tuning in to the Neo Avantgarde. Studiecentrum Experimentele Literatuur, Universiteit van Gent, 28 november 2018. [ppt presentatie]

P. Lelieveldt, “Omroeporkesten in Nederland. Een beleidshistorische verkenning.” Tijdschrift van de Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis, Deel LXIII-1/2, p. 138- 168. 2013 (verschenen in juni 2014].

P. Lelieveldt,  “De dochter van de tamboer majoor, over de cultuurhistorische betekenis van het muziekarchief van de omroep.” Mei 2014. http://www.boekman.nl/sites/default/files/downloads/free_downloads/lelieveldt.pdf;

Listeners’ lobby groups, feedback on public service classical music radio. Een onderzoek naar transformaties in de programmeringen van klassieke muziekzenders tussen 2000 en 2015 en de reacties van lobbygroepen van luisteraars. (in bewerking)

P. Lelieveldt, “Focus op Radio, een literatuurverkenning over de positie van klassieke en andere kunstmuziek op de publieke radio, mede in internationale verhoudingen.” Bijlage bij Cas Smithuijsen, Hoe wordt muziek radiogeniek? Advies t.b.v. Stimuleringsfonds Culturele Omroepproducties, Boekmanstichting, Amsterdam, Juli 2006.

24 januari 2006: De Avonden, VPRO radio 747 AM. Interview met Aad van Nieuwkerk over radio luisteren en de betekenis van live muziek op de radio.

“Een nieuwe toekomst voor Radiostudies, verslag van een bezoek aan The Radio Conference, Madison,” Tijdschrift voor Mediageschiedenis, nr. 1 2004 (juni).

 “De kunst van het luisteren”, over de plannen voor Radio 4, NRC Handelsblad. 27 december 2003

“De openbare omroep en de productie en verspreiding van kunstmuziek in België en Nederland,” Muziekgeschiedenis der Nederlanden (ed. L.P. Grijp, L. Mutsaers e.a.). Amsterdam University Press, Salomé, Amsterdam 2001.p.596-604. [Met Kristin van den Buys]

Vrije autonome Radio

“Prick up your ears! De idealen van Vrije Autonome Radio in Nederland, 1969 – 2006,” Tijdschrift voor Mediageschiedenis, Boom Tijdschriften, 11 [1] 2008. [Met Jitse van Leeuwen]

“Free Autonomous Radio in the Netherlands, an Outline of the current Situation.” RELATING RADIO. Communities, Aesthetics, Access. Beiträge zur Zukunft des Radios. Hg. v. Golo Föllmer und Sven Thiermann. Spector Books, Leipzig 2006. p.248-256. [Met Jitse van Leeuwen]

26 juni 2004:  gastspreker tijdens een talkshow EEN GAT IN DE LUCHT! – WAAROM? EN WAT NU?  over de toekomst van de Vrije Radio.  OT301 Amsterdam.

Omroeporkesten:

Extern adviseur bij de disciplinecommissie Muziek en Muziektheater van de Raad voor  Cultuur. Sectoranalyse Podiumkunsten en advies bezuiniging cultuur 2013 – 2016, Noodgedwongen keuzen. Mei 2011.

Advies orkestenbestel: Innoveren, Vitaliseren! kompas voor een levendige symfonische traditie in Nederland, februari 2010; Advies over het Muziekcentrum van de Omroep (juni 2010).

Hans Hierck, Huub van Dael, Philomeen Lelieveldt, Jacqueline Oskamp, Lieuwe Visser, Willem Vos, Met het oog op de toekomst, rapport van de adviescommissie muziek, Ministerie van OC&W, Zoetermeer, februari 2001.