In 2003/2004 woonde ik met mijn gezin in South Pasadena (CA, USA) terwijl in Nederland felle discussies plaats vonden over de toekomst van de klassieke zender, Radio 4. Ik besloot de programmering van klassieke muziek radiozenders tot onderwerp van mijn onderzoek te maken.
Radio en de Muziekcultuur
Op 6 november 2019 vierden we in Nederland het honderdjarig bestaan van radio als omroepmedium. Ik publiceerde een hoofdstuk over de positie van klassieke muziek op de radio voor het overzichtswerk De radio, een cultuurgeschiedenis (red. H. Wijfjes, 2019). Mijn onderzoek naar de betrokkenheid van Nederlandse componisten bij de experimenten van de NCRV op het gebied van experimenteel radio drama vond een plek in het boek Luisterrijk der Letteren, hoorspel en literatuur in Nederland en Vlaanderen (red. L. Bernaerts en S. Bluijs, 2019). Mijn hoofdstuk over honderd jaar muziek in Nederlandse hoorspelen verschijnt in 2023 in het boek Music in Radio Drama (ed. P. Verhulst en J. Mildorf) bij Brill uitgevers.
Podcasts over (Muziek in) Hoorspelen
Ik nam in 2021 afscheid van Universiteit Utrecht met een wetenschappelijk symposium over de rol en functie van muziek in hoorspelen. Wij presenteerden daar onder andere over de muzikale hoorspelen van Ton de Leeuw, Jurriaan Andriessen, Karel Mengelberg en Else van Epen – de Groot, die in de Coronatijd opnieuw werden opgenomen door musici van het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor. Deze producties van Frans van Gurp (NTR) werden in het najaar van 2021 uitgezonden op NPORadio4 en als podcasts (Het Verhaal, afl. 1 t/m 5 serie O3) gepubliceerd. Over mijn onderzoek naar de bijdragen van Nederlandse componisten en musici aan het hoorspel, in de jaren veertig en vijftig, vertelde ik 14 april 2020 in Focus NPO Radio 1.
In het programma Focus op NPO Radio 1 van 14 april 2020 vertelde ik over de muziek in hoorspelen uit de jaren veertig en vijftig. Componisten Anton van der Horst, Else van Epen – De Groot, Ton de Leeuw, Jurriaan Andriessen, Jan de Cler en Cor Lemaire kwamen aan bod. Dit interview is – voorzien van foto’s van componisten en partituren – te bekijken/beluisteren op https://www.muziekschatten.nl/page/89479/opdat-hoorspelmuziek-herleve
Over de geschiedenis van de hoorspelen (en de hoorspelmuziek) maakte ik met Vincent Bijlo en Ger Jochems een aantal podcasts (nr. 48 tot 51) in de serie Hallo Hier Hilversum, t.g.v.v het jubileum van 100 jaar radio.
https://www.nporadio1.nl/podcasts/hallo-hier-hilversum
Artikelen en lezingen over experimentele hoorspelen met muziek
“In de kast: ‘Vers in het gehoor’. Improvisaties voor spreekstemmen en
muziekinstrumenten,” in Vooys, tijdschrift voor Letteren, 39/3, themanummer Muziek, oktober 2021, p. 60-64.
Lelieveldt, P. (2019). “Een huwelijk tussen taal en muziek – Het artistieke netwerk rondom Van Eyks experimentele hoorspelen bij de NCRV 1955-1992.” In L. Bernaerts & S. Bluijs (Eds.), Luisterrijk der Letteren – Hoorspel en literatuur in Nederland en Vlaanderen (pp. 53-90). Gent: Academia Press Universiteit Gent. Info: luisterrijk.der.letteren.book
“Verbosonic Explorations in Dutch Radio Broadcasting, Ab van Eyks’ “workshop” at the NCRV radio in the Netherlands, 1962 -1974,” Congres Tuning in to the Neo Avantgarde. Studiecentrum Experimentele Literatuur, Universiteit van Gent, 28 november 2018.
Artikelen en lezingen over de (toekomst) van klassieke muziek op de radio
Listeners’ lobby groups, feedback on public service classical music radio. Een onderzoek naar transformaties in de programmeringen van klassieke muziekzenders tussen 2000 en 2015 en de reacties van lobbygroepen van luisteraars. (niet gepubliceerd)
P. Lelieveldt, “Focus op Radio, een literatuurverkenning over de positie van klassieke en andere kunstmuziek op de publieke radio, mede in internationale verhoudingen.” Bijlage bij Cas Smithuijsen, Hoe wordt muziek radiogeniek? Advies t.b.v. Stimuleringsfonds Culturele Omroepproducties, Boekmanstichting, Amsterdam, Juli 2006.
24 januari 2006: De Avonden, VPRO radio 747 AM. Interview met Aad van Nieuwkerk over radio luisteren en de betekenis van live muziek op de radio.
“Een nieuwe toekomst voor Radiostudies, verslag van een bezoek aan The Radio Conference, Madison,” Tijdschrift voor Mediageschiedenis, nr. 1 2004 (juni).
“De kunst van het luisteren”, over de plannen voor Radio 4, NRC Handelsblad. 27 december 2003
“De openbare omroep en de productie en verspreiding van kunstmuziek in België en Nederland,” Muziekgeschiedenis der Nederlanden (ed. L.P. Grijp, L. Mutsaers e.a.). Amsterdam University Press, Salomé, Amsterdam 2001.p.596-604. [Met Kristin van den Buys]
Vrije autonome Radio
P.Lelieveldt en J. van Leeuwen (2022), Free autonomous Radio in the Netherlands, in M. Mollgaard, Radio at the Edges, Perspectives on Community, Alternative and Pirate Radio, Cambridge Scholars Publishing, 2022, p. 187-206. Info: Radio at the Edges: Perspectives on Alternative, Community and Pirate Radio – Cambridge Scholars Publishing
P. Lelieveldt, “De dochter van de tamboer majoor, over de cultuurhistorische betekenis van het muziekarchief van de omroep.” Mei 2014. https://www.boekman.nl/actualiteit/verslagen/verslag-expertmeeting-muzikaal-theatraal-erfgoed/
“Prick up your ears! De idealen van Vrije Autonome Radio in Nederland, 1969 – 2006,” Tijdschrift voor Mediageschiedenis, Boom Tijdschriften, 11 [1] 2008. [Met Jitse van Leeuwen] https://tmgonline.nl/articles/10.18146/tmg.558
“Free Autonomous Radio in the Netherlands, an Outline of the current Situation.” RELATING RADIO. Communities, Aesthetics, Access. Beiträge zur Zukunft des Radios. Hg. v. Golo Föllmer und Sven Thiermann. Spector Books, Leipzig 2006. p.248-256. [Met Jitse van Leeuwen]
26 juni 2004: gastspreker tijdens een talkshow EEN GAT IN DE LUCHT! – WAAROM? EN WAT NU? over de toekomst van de Vrije Radio. OT301 Amsterdam.
Omroeporkesten
P. Lelieveldt, “Omroeporkesten in Nederland. Een beleidshistorische verkenning.” Tijdschrift van de Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis, Deel LXIII-1/2, p. 138- 168. 2013 (verschenen in juni 2014]. http://www.jstor.org/stable/43738350
Extern adviseur bij de disciplinecommissie Muziek en Muziektheater van de Raad voor Cultuur. Sectoranalyse Podiumkunsten en advies bezuiniging cultuur 2013 – 2016, Noodgedwongen keuzen. Mei 2011.
Advies orkestenbestel: Innoveren, Vitaliseren! kompas voor een levendige symfonische traditie in Nederland, februari 2010; Advies over het Muziekcentrum van de Omroep (juni 2010).
Hans Hierck, Huub van Dael, Philomeen Lelieveldt, Jacqueline Oskamp, Lieuwe Visser, Willem Vos, Met het oog op de toekomst, rapport van de adviescommissie muziek, Ministerie van OC&W, Zoetermeer, februari 2001.