Muziek & Radio

Radio, een levende muziekcultuur

Er is sprake van een continue wisselwerking en spanning, tussen de belangen en wensen van auteurs, componisten en producenten (de muziekwereld) en de radiostations, die zich doorgaans concentreren op een relatief geringe uitsnede van het totaal beschikbare muziekrepertoire. Het schenken van aandacht aan bepaalde muziek (denk aan Nederlandse of nieuwe gecomponeerde muziek), dan wel het negeren ervan heeft vergaande consequenties, zowel voor de economische positie van betrokken musici, componisten en producenten als voor de inhoudelijke ontwikkeling van de muziekcultuur. Met de opkomst van internetradio, music streaming platforms en podcasting worden deze verhoudingen beïnvloed.

Ik heb in 2001 een start gemaakt met het onderzoek naar deze verbindingen tussen de muziekwereld en de radio. Ik onderzocht de rol van de omroeporkesten in Nederland, de geschiedenis van de vrije autonome radiozenders (krakersradio’s), de trends in de ontwikkeling van de klassieke zenders in internationaal perspectief, de lobbyclubs van radioluisteraars en het muzikaal erfgoed van de omroep. Dankzij de digitalisering van de audioarchieven bij Beeld en Geluid, de krantenarchieven bij de KB (Delpher) en het onlangs gestarte project digitalisering van de bladmuziek bij het muziekcentrum voor de omroep (SOM/muziekschatten) – openen zich voor het internationaal vergelijkend muziek & radio-onderzoek tal van nieuwe mogelijkheden voor het onderzoeken van programma’s, radio-orkesten en luisteraars. Een fellowship bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid stelde mij in 2017/18 in staat de papieren en audio-archieven te raadplegen, wat verschillende publicaties zal opleveren.


In voorbereiding:

Hoofdstuk: Honderd jaar klassieke muziek op de radio, in Honderd jaar radio (ed. H. Wijfjes) te verschijnen 6 november 2019

Hoofdstuk: “Een huwelijk van taal en muziek: het artistieke netwerk rondom Van Eyks experimentele hoorspelen bij de NCRV 1955-1992,” te verschijnen in Lars Bernaers (ed), Experimentele hoorspelen in Nederland en Vlaanderen, SEL reeks, Academia Press, Ghent University Press, zomer 2019.

Afgerond: 

Klassieke muziekradio

“Verbosonic Explorations in Dutch Radio Broadcasting, Ab van Eyks’ “workshop” at the NCRV radio in the Netherlands, 1962 -1974,” Congres Tuning in to the Neo Avantgarde. Studiecentrum Experimentele Literatuur, Universiteit van Gent, 28 november 2018. [ppt presentatie]

Lannoo/Campus, Tielt 2013. P. Lelieveldt, “Omroeporkesten in Nederland. Een beleidshistorische verkenning.” Tijdschrift van de Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis, Deel LXIII-1/2, p. 138- 168. 2013 (verschenen in juni 2014].

P. Lelieveldt,  “De dochter van de tamboer majoor, over de cultuurhistorische betekenis van het muziekarchief van de omroep.” Mei 2014. http://www.boekman.nl/sites/default/files/downloads/free_downloads/lelieveldt.pdf;

Listeners’ lobby groups, feedback on public service classical music radio. Een onderzoek naar transformaties in de programmeringen van klassieke muziekzenders tussen 2000 en 2015 en de reacties van lobbygroepen van luisteraars. 

P. Lelieveldt, “Focus op Radio, een literatuurverkenning over de positie van klassieke en andere kunstmuziek op de publieke radio, mede in internationale verhoudingen.” Bijlage bij Cas Smithuijsen, Hoe wordt muziek radiogeniek? Advies t.b.v. Stimuleringsfonds Culturele Omroepproducties, Boekmanstichting, Amsterdam, Juli 2006.

24 januari 2006: De Avonden, VPRO radio 747 AM. Interview met Aad van Nieuwkerk over radio luisteren en de betekenis van live muziek op de radio.

“Een nieuwe toekomst voor Radiostudies, verslag van een bezoek aan The Radio Conference, Madison,” Tijdschrift voor Mediageschiedenis, nr. 1 2004 (juni).

 “De kunst van het luisteren”, over de plannen voor Radio 4, NRC Handelsblad. 27 december 2003

“De openbare omroep en de productie en verspreiding van kunstmuziek in België en Nederland,” Muziekgeschiedenis der Nederlanden (ed. L.P. Grijp, L. Mutsaers e.a.). Amsterdam University Press, Salomé, Amsterdam 2001.p.596-604. [Met Kristin van den Buys]

Vrije autonome Radio

“Prick up your ears! De idealen van Vrije Autonome Radio in Nederland, 1969 – 2006,” Tijdschrift voor Mediageschiedenis, Boom Tijdschriften, 11 [1] 2008. [Met Jitse van Leeuwen]

“Free Autonomous Radio in the Netherlands, an Outline of the current Situation.” RELATING RADIO. Communities, Aesthetics, Access. Beiträge zur Zukunft des Radios. Hg. v. Golo Föllmer und Sven Thiermann. Spector Books, Leipzig 2006. p.248-256. [Met Jitse van Leeuwen]

26 juni 2004:  gastspreker tijdens een talkshow EEN GAT IN DE LUCHT! – WAAROM? EN WAT NU?  over de toekomst van de Vrije Radio.  OT301 Amsterdam.

Omroeporkesten:

Extern adviseur bij de disciplinecommissie Muziek en Muziektheater van de Raad voor  Cultuur. Sectoranalyse Podiumkunsten en advies bezuiniging cultuur 2013 – 2016, Noodgedwongen keuzen. Mei 2011.

Advies orkestenbestel: Innoveren, Vitaliseren! kompas voor een levendige symfonische traditie in Nederland, februari 2010; Advies over het Muziekcentrum van de Omroep (juni 2010).

Hans Hierck, Huub van Dael, Philomeen Lelieveldt, Jacqueline Oskamp, Lieuwe Visser, Willem Vos, Met het oog op de toekomst, rapport van de adviescommissie muziek, Ministerie van OC&W, Zoetermeer, februari 2001.